Thứ Tư, ngày 16 tháng 4 năm 2014

KỶ NIỆM NHỎ VỚI THẦY HOÀNG LÂN

Mình không phải là học trò của PGS sử học Hoàng Văn Lân, cũng không được làm việc nhiều với thầy, nhưng có những kỷ niệm không bao giờ quên với thầy. Qua những câu chuyện nhỏ ấy, mình quả quyết rằng: Thầy Hoàng Lân chính là Ông Đồ Nghệ “nguyên chất” cuối cùng đã ra đi.
Khoảng năm 1995, 1996, trong một cuộc họp ở Đại học Sư phạm Vinh để triển khai chương trình nghiên cứu “Con người Nghệ An trong tiến trình Đổi mới”, khi đó mình đang công tác ở Công an tỉnh cũng tham dự và phát biểu ý kiến. Đây là một chương trình nghiên cứu lớn, do PGS Lê Bá Hán làm chủ nhiệm. Chương trình chia làm nhiều đề tài và chuyên đề nhỏ. Ngay trong giờ giải lao thầy Hoàng Lân tìm gặp mình. Thầy nói thầy được phân công nghiên cứu vấn đề dân tộc và tôn giáo, nghe mình phát biểu thầy muốn mời mình cộng tác, nhất là về tư liệu, thông tin về hiện tình dân tộc, tôn giáo ở Nghệ An. Mình vui vẻ đáp lời thầy, rằng cộng tác thì không dám, nhưng sẵn sàng chia sẻ tư liệu và thông tin với thầy. Và, sau đó thầy đã nhiều lần lóc tóc đạp xe đến gặp mình ở cơ quan. Ngoài những tài liệu có thể sao chụp nguyên văn, mình còn cho thầy đọc và ghi chép tại chỗ nhiều tài liệu chỉ lưu hành nội bộ, đồng thời mạnh dạn trao đổi với thầy về những vấn đề xung quanh đề tài dân tộc và tôn giáo. Thầy làm việc hết sức nghiêm túc, cẩn thận ghi chép cả những điều mình nói. Thầy thành thật nói với mình là không có nhiều thông tin về hiện tình tôn giáo, dân tộc, nhất là tình hình trong tỉnh, nên những thông tin mình trao đổi là hết sức hữu ích với thầy. Mình nhớ trong một lần thầy đến, nhân có chai rượu sha kê của Nhật do anh Nguyễn Hữu Hùng PGĐ CA tỉnh đi Nhật về cho, mình đã mời thầy uống. Thầy khen lạ và xem, đọc rất kỹ những dòng chữ Hán ghi trên vỏ chai. Thầy nói không hiểu sao chai rượu này có tên là “Đại quan” ? Mình đùa: “Chắc là chỉ dành cho những “đại quan” như thầy và em uống”. Thầy cười buồn, không nói gì. Nhưng, sau đó có lần thầy đã nói với mình về sự “phân tầng xã hội” ngay trong tầng lớp giáo viên của Đại học Sư phạm Vinh khi đó. Mình nhìn chiếc xe đạp cà khổ mà thầy đang đi, nhưng quả thật lúc đó mình không biết và cũng không nghĩ thầy nghèo và khổ đến mức như sau này mình thấy.

Từ năm 2001, mình chuyển về công tác ở Thành ủy Vinh, thỉnh thoảng vẫn mời thầy dự các cuộc hội thảo về lịch sử thành phố. Nghe thầy, mình mới có được cái nhìn khoa học, khách quan về quá trình đô thị hóa ở Vinh. Mình biết, trong cuộc hội thảo khoa học năm 1998 nhằm xác định ngày ra đời của đô thị Vinh, mặc dù “liên danh” các nhà chính trị - khoa học muốn và đã lấy ngày Quang Trung Nguyễn Huệ quyết định xây dựng Phượng Hoàng Trung đô làm ngày ra đời của đô thị Vinh, thầy vẫn quả quyết ngày đó chỉ là một cái mốc thôi, không phải là ngày ra đời đô thi Vinh, vì theo thầy Phượng Hoàng Trung đô chỉ là một “dự án”, một “quy hoạch treo” mà thôi. Sau này, trong các cuộc hội thảo nghe thầy viện dẫn các cứ liệu lịch sử một cách vững chắc, mình càng tin thầy đúng. Chính thầy đã tạo cho mình có những nhận thức và cảm hứng đầu tiên để nghiên cứu về văn hóa đô thị Vinh. Sau này cuốn sách “Văn hóa đô thị với thực tiễn thành phố Vinh” của mình đã được thầy góp ý nhiều. Rất tiếc dù đã nhận lời, nhưng sau đó thầy lại viết thư xin lỗi mình vì lý do sức khỏe mà không viết được lời giới thiệu cho cuốn sách đó.
Năm 2004, khi đó mình đang là Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Vinh, một lần gặp thầy mình gợi ý thầy nên làm đơn xin mua một suất đất ở khu vực sau Chùa Diệc mà phường Quang Trung đang quy hoạch. Vì cho đến khi đó thầy là phó giáo sư duy nhất chưa được nhà nước bán đất theo giá chỉ định, trong lúc nhiều người khác đã biết khai thác triệt để chính sách ưu tiên của nhà nước. Thầy tỏ ra rất vui và bắt tay ngay vào viết đơn, làm hồ sơ xin cấp đất. Đồng thời, mình cũng gặp chị Dung, Chủ tịch UBND phường Quang Trung đề nghị lưu ý trường hợp của thầy. Chị Dung nói tuy hơi muộn và khó khăn, nhưng sẽ cố gắng thu xếp. Thế nhưng, chỉ vài tuần sau mình sửng sốt khi nhận được thư thầy (bức thư đã được chụp đăng một khúc). Trong thư thầy coi mình là “người có học” và “người tử tế”, nhưng thầy than phiền bộ máy cán bộ cơ sở còn nhiều phiền nhiễu. Thậm chí, thầy còn viết “bọn nha lại ngày nay không khác gì nha lại thế kỷ 18”! Mình vội vàng gọi điện thoại xuống phường xác minh, thì tất thảy mọi người đều nói đã hết sức tận tình, thậm chí còn đến tận nhà thầy hướng dẫn, nhưng thủ tục đất đai phức tạp, tỷ mỷ, thầy lại không quen nên hay bực mình. Mình gọi điện lại cho thầy nói rõ sự tình và giải thích cặn kẽ cho thầy các quy định của nhà nước về đất đai, đó là những cửa ải không thể không qua. Thầy thở dài ngao ngán, nhưng rồi cũng chịu khó hoàn tất thủ tục. Mình yên chí là đã giúp thầy được một việc lớn và cảm thấy vui vui, thanh thản.
Thế nhưng, vài ba tháng sau lại nhận được thư thầy. Thầy cám ơn mình, chị Dung Chủ tịch phường Quang Trung và các cán bộ dưới quyền đã giúp đỡ thầy về chuyện đất đai, nhưng thầy xin rút đơn, không mua nữa. Lý do thật đơn giản: Thầy không đủ tiền! Đọc thư mà lòng buồn khôn tả. Ngần ngừ mãi mình mới nhấc điện thoại gọi cho thầy và cũng đắn đo mãi mới dám nói với thầy rằng: Thầy có thể không dùng mảnh đất đó, mà chuyển nhượng ngay trên giấy tờ, để có một khoản tiền kha khá đủ để mua một mảnh đất khác nhỏ hơn và ở những nơi không đẹp bằng khu định cư này. Đã nhiều người làm như vậy. Nhưng, một lần nữa thầy cũng chỉ cám ơn mình và nhỏ nhẹ nói: “Thôi, anh ạ. Tôi không làm thế được…”.
Câu chuyện đất đai dừng ngang đó, cho đến hôm nay thầy vẫn ở căn hộ chật chội, kém tiện nghi của khu chung cư cũ Quang Trung, được xây từ năm 1974. Ở đó, thầy giáo già thậm chí không có cả giá để đựng sách. Tất cả tài liệu, sách vở thầy đựnag trong các thùng mỳ tôm. Một lần đến thăm mình hỏi thầy: “Thầy để thế này làm sao nhớ mà tìm tài liệu được”. Thầy mời mình một cốc Giảo cổ lam và cười: “Nhớ chứ! Thùng này là Hồ Chí Minh ở Pháp. Thùng này là Cách mạng Pháp; Thùng kia là Huế…”. Mình tin rằng thầy không lạc quan đến mức ấy, nhưng đơn giản chỉ là vì thầy nghèo quá!
Dịp tết năm 2007, trong những ngày buồn của mình sau sự kiện ở Thành ủy Vinh, một hôm thầy gọi điện thoại đến nhà riêng cho mình. Thầy nhỏ nhẹ với mình: “Tôi tin là họ cũng chẳng làm gì được anh đâu, vì anh là người tử tế”.
Thế mà hôm nay thầy đã ra đi. Mai em sẽ đến viếng thầy, thầy ạ. Được thầy khen là “có học” và “người tử tế”, vậy mà mỗi khi nghĩ đến thầy, em lại thấy xấu hổ và có lỗi.

Thầy ơi… 

Thứ Hai, ngày 14 tháng 4 năm 2014

CÁN BỘ 68

Mình có mấy anh bạn được tăng cường đi cơ sở, cụ thể là lên làm cán bộ chủ trì mấy huyện miền núi. Anh nào cũng tâm trạng, nhưng không “nhúng” qua cơ sở thì coi như chưa đủ quy trình, nên cũng cam lòng. Năm 2007, sau trận lũ quét lịch sử ở một huyện miền núi, mình lên để kiểm tra một dự án thực hiện ở chính xã này. Buổi sáng đang băn khoăn chưa biết mượn đâu ra một chiếc xe cao gầm để đi vào vùng lũ, thì một cán bộ lãnh đạo huyện đã nói ngay: “Anh lấy cái U oát của em mà đi”. “Ông không sợ hỏng xe à?”. Anh ta cười hì hì; “Em đang trông nó hỏng”. “Sao kỳ lạ thế?”. “Thì ngày em tăng cường lên đây họ cấp cho một cái U oát, họ nói bao giờ xe hỏng thì được về. Anh cứ lấy mà đi thoải mái!”.
Kiểu cán bộ luân chuyển xuống cơ sở như thế này được một anh bạn mình hài hước gọi là “cán bộ 68”. Mình lắc đầu không hiểu: “Tại sao lại gọi là cán bộ 68?”. “Vì cứ chiều thứ sáu là em về, chiều “thứ 8” lại lên”. 
Luân chuyển cán bộ là đúng, nhưng luân chuyển kiểu “cán bộ 68”, “nhúng” xuống vài năm lại xách về thế này liệu có giúp ích gì cho các huyện nghèo miền núi? Có ích gì cho chính cán bộ đó?

Thứ Bảy, ngày 12 tháng 4 năm 2014

ÔNG NÓI CỨ NHƯ TƯỚNG!

Tuần vừa rồi đọc báo thấy hai bác Đại tướng Bộ trưởng QP và Bộ trưởng CA đồng thanh xin…giảm tướng trong lực lượng của mình (À, quên, bác Quang CA đề xuất thêm một suất đại tướng cho chức Phó BT Đảng ủy CATW cho…gần bằng số đại tướng bên quân đội). Động thái này cho thấy tướng của ta đã quá nhiều. Năm 2012 Nghệ An tổ chức gặp mặt các tướng lĩnh quê Nghệ mà đã có gần một trăm vị về dự! Trong Hà Tĩnh bác Trần Đình Trợ còn dự báo trong tương lai gần chức xã độ trưởng sẽ do…đại tướng đảm nhiệm.
Bạn bè mình bây giờ tướng cũng nhiều lắm, nhìn trên TV tối nào cũng gặp. Có thằng mang lon trung tướng (thằng này hồi sinh viên toàn nhờ mình viết thư hộ cho người yêu) đang ăn ở Ẩm thực Việt gọi mời mình ra, mình bận không ra được. Hôm sau, Hải Trần Hoàng chủ nhà hàng trố mắt hỏi mình: “Trung tướng gọi mà sao thượng tá không ra?”. “Èo mẹ, cái thằng mời tao là thằng nhờ tao viết thư tình thời sinh viên, chứ có phải ông trung tướng mời đâu!”.
Một thằng bạn thân khác, mấy năm trước trầy trật mãi mới lên được cục phó. Nó nhăn nhở: “Èo mẹ, tao cũng phải lên cục trưởng để kiếm tý tướng mày ạ”. Đùng một cái, tổng cục tách ra, nó ngồi ghế cục trưởng chưa nóng đít đã được bê lên tổng cục phó. Thế là “kiếm tý tướng” đút túi ngon ơ!
Một anh bạn vong niên khác khi mới lên tướng hỉ hả nói: “Đèo mẹ, lên tướng sướng lắm mày ạ. Khác hẳn! Hôm tao ra Hà Nội nhận quyết định phong tướng, tối có việc chạy ra ngoài, gọi tắc xi. Trên tắc xi, tao liên tục: Đi đằng này, quẹo đằng kia, nhanh lên, dừng lại... Thằng tắc xi tức quá, quay sang: “Ông nói cứ như tướng ấy!”. “Ô hay, tao là tướng thật mà!”. Nó nhìn tao, không tin: “Phét!”. Tức thì, tao lôi cái quyết định ra đưa cho nó: “Xem đi!”. Thằng tác xi xem xong, mặt tái mét, dừng xe, lạy tao như tế sống: “Con lạy ông!”. He he, làm tướng sướng lắm mày ơi!”


Thứ Sáu, ngày 11 tháng 4 năm 2014

HỎI THĂM CÔ ĐỖ


Ta nghe văn tặc nó lèn con
Nó lại lôi con đến “hội…đòn”
Đuổi việc, tước bằng quân tệ nhỉ
Xương gà, da phấn có héo hon?

Bây giờ tiếng đã lừng bốn biển
Ngày trước “bên lề” biết ở mô
Biết thế ứ thèm chơi “mở miệng”
Kẻo mang tiếng dại với phường nô!

(Nhại theo cụ Nguyễn Khuyến)

Thứ Năm, ngày 10 tháng 4 năm 2014

TÂM THẦN

Fa - Xu - Ca
Lần ấy, đang học năm thứ ba đại học, một hôm mình và Thành Chéc đạp xe ra bệnh xá Đại học Y khoa thăm một anh bạn của mình đang điều trị bệnh tâm thần ở đây. Anh bạn của mình vốn cao to, đẹp trai, da trắng, mắt nâu, tóc quăn tự nhiên như tây, đặc biệt học rất giỏi. Ấy thế mà lại phát bệnh tâm thần phân liệt, lúc nào cũng cho mình là một sỹ quan phản gián đang thực hiện sứ mệnh phát hiện mạng lưới gián điệp ẩn nấp của cơ quan tình báo Trung Quốc. Trước khi anh ta phát bệnh, một lần chủ nhật mình ra chơi, vừa vào ký túc xá đã thấy anh đang tranh luận rất hăng với mấy bạn cùng phòng. Thấy mình vào cả bọn à lên: “Đây rồi! Hỏi ông nà sẽ biết!”. Té ra các cu cậu đang cãi nhau về một vụ trộm vừa xẩy ra tối hôm qua. Tất thảy đều rất ngạc nhiên về sự nhanh nhẹn và tài leo trèo của tên trộm. Khi bị phát hiện và truy đuổi tên trộm này đã từ tầng năm theo đường chống sét và ống thoát nước trèo thoăn thoắt xuống đất và chạy thoát. Trong lúc các bạn cùng phòng cho rằng tên trộm này chắc chắn đã học và luyện tập nhiều về kỹ năng leo trèo của bộ đội đặc công, thì anh bạn của mình quả quyết: chẳng có tên trộm nào hết, mà đó chỉ là một pha thực tập của sinh viên trường đại học…An ninh! Chính vì vậy sự có mặt đúng lúc của một sinh viên Đại học An ninh xịn như mình được cho chính là lời giải cho cuộc tranh luận. Thế nhưng, hầu như mình càng giải thích trường đại học an ninh không dạy, không học, không thực tập các kỹ năng leo trèo và…trộm cắp thì anh bạn của mình càng không tin. Trong lúc các bạn cùng phòng đã có vẻ nhất trí, thì anh ta vẫn lắc đầu quầy quậy, cho là mình dấu nghề. Thậm chí, anh ta còn soi xét mình: “Hay ông chính là…thằng trộm tối qua?”.
Khi mình và Thành Chéc đến bệnh xá thì không thấy anh bạn của mình đâu. Một anh chàng chắc chỉ sinh viên năm nhất, mặc áo bệnh nhân thưa gửi với bọn mình rất rành rọt rằng anh ấy vừa ra ngoài, và nhanh nhảu: “Hai anh cứ chờ ở đây, để em đi gọi”. Mình và Thành Chéc yên chí ngồi đợi. Mười lăm phút, ba mươi phút, rồi một tiếng trôi qua, rồi trưa, rồi quá trưa…vẫn không thấy anh bạn mình về, cu cậu sinh viên năm nhất cũng không thấy tăm dạng đâu. Mãi sau mới thấy một chị y tá đến để tiêm và cho các bệnh nhân uống thuốc. Mình hỏi, thì chị ta cũng chỉ ì ờ nói là cứ đợi. Mình nói là đợi đã lâu và đang chờ một bệnh nhân ở đây đi tìm người nhà về. Nghe thế, chị ta bỗng dừng tay nhìn hai thằng mình như nhìn hai sinh vật ngoài hành tinh: “Thế hai chú không biết cậu sinh viên đang đi tìm người nhà cho hai chú cũng là bệnh nhân tâm thần hay sao, mà cứ đợi, cứ tin?”. Ờ nhỉ! Hai thằng mình nhìn nhau, cười méo mặt.

Thế đấy, giữa cuộc đời này có khi ta cứ tin tưởng, cứ chờ đợi vào những kẻ mất trí mà mình không biết. 
Nhưng, chua xót hơn là có khi biết rõ là họ mất trí mà vẫn cứ phải tin, phải chờ…
Khi đó liệu ai tâm thần hơn ai nhỉ?

Thứ Tư, ngày 15 tháng 1 năm 2014

LOA! LOA! LOA! RA MẮT FACEBOOK LIỆT TRUYỆN!

Thưa toàn thể bà con!
Sau những ngày chờ đợi căng thẳng, lo lắng, hôm nay “Facebook liệt truyện”, tuyển tập những chuyện tào lao đã đăng trên blog và FB của Fa – Xu – Ca đã chính thức ra lò. Nóng hổi! Vừa thổi, vừa xem!
Sách do Nhà Xuất bản Lao Động xuất bản, họa sỹ Dũng Vịt vẽ bìa. Hay từ bìa tới ruột, đẹp từ ngoài vào trong. Đọc không cười xin trả lại!
Theo mỗ được biết thì đây có thể là một trong những cuốn sách đầu tiên ở Việt Nam có xuất xứ từ FB.


Để ấn phẩm sớm đến tay các bạn, Fa – Xu – Ca có kế hoạch phát hành như sau:
          1/ Tại thành phố Vinh: Sẽ tổ chức buổi ra mắt “FB liệt truyện” vào lúc 20 giờ, tối thứ 6, ngày 17/1/2014, tại Cà phê Goong, 124 Phan Sỹ Thục. Sách sẽ có bán tại đây và một số quán cà phê khác. Rất mong các bạn đến dự.
          2/ Tại Hà Nội: Xin mời các bạn liên hệ Công ty VPP Thiều Sơn, 73, Nguyễn Văn Trỗi, Thanh Xuân; hoặc số nhà 202, CC2, Bắc Linh Đàm. Đường giây nóng: Mr Tú 0904089333. Sách cũng sẽ được bán ở một số nhà sách khác ở Hà Nội.
          3/ Các nơi khác: Xin mời các bạn liên hệ với Mr Cần (0913272317), hoặc qua FB Phạm Xuân Cần; Số tài khoản: 51010000086982, Ngân hàng đầu tư phát triển BIDV, Chủ tài khoản: Phạm Xuân Cần. Sau khi nhận được tiền, sẽ gửi sách ngay theo địa chỉ của các bạn. Giá sách (in trên bìa): 80.000 đ/ cuốn.
          Toàn bộ số tiền bán sách thu được sẽ được trích 30% để góp vào Quỹ Áo ấm Đại tướng, nhằm giúp đỡ người nghèo và những mảnh đời bất hạnh. Vì vậy, mua sách là các bạn không những đã ủng hộ tác giả (Thu hồi vốn để…in tiếp cuốn khác), mà còn góp phần ủng hộ người nghèo và những mảnh đời bất hạnh.
          Rất mong các bạn xa gần hưởng ứng và ủng hộ.

          Chân thành cám ơn!

Chủ Nhật, ngày 15 tháng 12 năm 2013

SỔ ĐỊ

Fa - Xu - Ca
Một hôm mình đang ngồi phòng trong thì nghe vợ nói chuyện với cô bạn thân. Hai người có vẻ tâm đắc lắm. Câu chuyện xoay quanh chồng con của các thị. Vợ mình khen chồng của bạn hiền, nói năng nhỏ nhẹ với vợ con…Cô bạn thân chép miệng:
- Ôi giời! Anh nhà choa hiền quá đi. Đàn ông thì phải mạnh mẹ, chơ đằng ni thật nỏ ra răng cả. Tau nói thật với mi, thà thỉnh thoảng hắn phang cho gộc, chơ hiền quá ra ri tau cũng chán!
Đến lượt vợ mình:
- Rứa thì không bù cho ông Cần nhà tau. Suốt ngày lầm lầm lì lì. Ra xạ hội phét lác ở mô, chơ về nhà cả ngày có khi nỏ nói một câu. Mà, có nói thì cụng như chặt trốc ếch. Nỏ tình cảm chi cả.
Nghe các thị nói mà rọt gan mình đau như xát muối, cảm thấy ân hận ghê gớm. Đúng là mình đối ngoại tốt hơn đối nội. Quanh năm suốt tháng không nói được một câu cho tình cảm, không có được một cử chỉ cho ân cần với vợ. Thôi thì phải sửa thôi. Không thể để hình ảnh của mình trong mắt vợ xấu ra ri được!
Rứa là quyết tâm sửa. Hôm sau buổi trưa mình đi làm về trước. Thay quần áo và ngồi chờ cả tiếng, chỉ đợi vợ về là thể hiện tình cảm. Trời trưa mùa hè nắng gắt. Vợ mình đạp xe về mồ hôi, mồ kê nhễ nhại. Mình vội vàng chạy ra mở cổng. Cười thật tươi, cử chỉ thật nhẹ nhàng, tay thì cầm lấy ghi đông xe đạp của vợ, miệng thì rối rít:
- Ôi, em đã về. Nắng quá! Em có mệt lắm không? Để anh dắt xe cho, em vào bật quạt lên ngồi tý cho mát...
Chắc là nàng sẽ mát gan, mát ruột lắm. Ai ngờ thị trừng mắt lên:
- Thôi, đừng có mà sổ đị ra nựa!
Nói rồi, nàng gạt tay mình ra, hùng hổ dắt xe vào nhà, vừa đi vừa quát:
- Nấu cơm chưa?
Cha mẹ ơi! Cơm thì chưa nấu, nhưng SỔ ĐỊ là chi hầy?