ĐỊNH LÝ HUY GÔ

                                                                                                               Kiến Càng

Năm 1985 mình tốt nghiệp cấp 3, đang giai đoạn đợi kết quả thi đại học chưa có việc gì làm nên xin chú Chín nhà trong xóm đi phụ hồ. Mình nhớ hồi ấy chú Chín là tay chủ thầu cũng có tiếng tăm của thành phố Vinh. Người làm công cho chú phần đông đã lớn tuổi, mình là người trẻ nhất và cũng là người duy nhất học hết cấp 3 nên được mọi người xem là “tầng lớp trí thức”. Kinh !

Mình nhớ có câu chuyện là: hôm ấy giác móng nhà ông Hùng (ông này là cán bộ chi cục thuế thành phố nhà nằm khoảng giữa đường Ngư Hải bây giờ, không biết hồi ấy gọi là đường gì nữa). Mọi người đến sớm vì khởi móng vào lúc 5 giờ. Công việc đầu tiên là xác định các góc, hồi ấy để lấy góc vuông người ta làm sẵn một cái e-ke  bằng gỗ to tướng, mỗi khi muốn lấy góc vuông chỉ việc lấy cái dụng cụ đó áp vào là ok. Hôm giác móng nhà ông Hùng thì ông Thụ là người được phân công mang dụng cụ, không biêt luống cuống thế nào mà lại quên mang theo cái e-ke này. Giờ động thổ đã đến cả gia chủ và người làm đang lóng nga lóng ngóng chưa biết xử trí ra sao thì chú Chín hắng giọng: “Để đó tau”. Nói đoạn chú lấy thanh mè cắt làm 3 khúc: 30 cm; 40 cm và 50 cm rồi nối lại với nhau thành một tam giác vuông. Mọi người trố mắt ngạc nhiên: “Răng rứa hè, răng rứa hè”, “vô lý hè vô lý hè”. Chú Chín vừa tự đắc vừa dõng dạc: “Vô lý là vô lý a răng! Cứ 1 đoạn 3; 1 đoạn 4; 1 đoạn 5 nối lại là vuông! Đó là định lý toán học Huy Gô hiểu chưa! Học với chả hành”.  Ô chao ôi là trời ôi! Mọi người chỉ thiếu nước nằm lăn ra đất mà bái phục!

Trưa hôm ấy chủ nhà mời rượu, vài chén xong chú Chín lại có dịp thao thao bất tuyệt về cái “định lý Huy Gô” ban sáng. Mọi người há hốc mồm vừa là để nghe và vừa là để tiếp tục bái phục. Đúng lúc cao trào ấy không biết ngứa mồm ngứa miệng thế nào mà cái thằng đang trong giai đoạn thử việc là mình dám ngoắc lại “chú ơi cái ấy không phải là “định lý Huy Gô”, mà là định lý Pi-ta-Go. Huy Gô là tên nhà văn chú ạ”. Mọi ngưới trố mắt nhìn tôi giống như nhìn vật thể lạ. Ông Chín hơi bối rối rồi ông dằn giọng: “Go Go cấy khu mấn, tau nói Gô là Gô”. Không khí bữa tiệc lâm vào căng thẳng… Chuyện mà dừng lại ở đó thì đã phúc nhà. Thảm hoạ chỉ thực sự đến khi mình vặc lại “nó là định lý Pi-Ta-Go. Không tin chiều cháu đưa sách cho mà coi”. Đến nước này thì chú Chín hết kiên nhẫn: “Mi thích Go à. Tau cho mi Go luôn. Mai nghỉ việc!”

Sau khi hớp một ngụm rượu to, chú nhìn khắp lượt những người còn lại và nói: “Thằng mô thich Go tau cho nghỉ luôn, ai công nhận “định lý Huy Gô” thì giơ tay tau coi”. Mọi người rụt rè giơ tay ,trừ mình. Thế là mình đánh dấu chấm hết cái sự nghiệp phụ hồ từ đó.

Thật là một kỷ niệm đáng nhớ.

Sau này chú Chín ngày càng ăn nên làm ra, cho đến giờ mỗi lần đi qua số 402 đường Nguyễn Duy thấy cái trụ sở công ty xây dựng HG (không biết có phải viết tắt chữ Huy Gô không?) của nhà chú Chín to đùng mình vẫn còn nghèn nghẹn.

Tưởng chuyện dừng lại ở đó ai dè lễ tế họ Văn dịp thanh minh vừa rồi lại ngồi uống rượu với chú Chín. Sau mấy tuần rượu vòng vo chú nói: “Tau phải chúc mi một chén để cảm ơn mi. Không có mi chắc chi tau đã có cái công ty HG hôm nay”. Rồi chú tiếp: "Hồi nớ cứ thằng mô có dấu hiệu Ta Go Ta Ghiếc là tau cho nghỉ hết. Hồi nớ tau đuổi mi không phải vì mi sai, mà là vì mi không có tính nhẫn nhục. Định lý Huy Gô là định lý cấm cãi lại hiểu chưa!"

Cuộc rượu tàn mình về nhà vừa đi nghĩ: giả sử tuổi thì như mọi chầu mà khun thì như dừ, biết mô mình lại học thuộc làu làu “định lý Huy Gô”.