“TRƯỜNG KỲ KHÁNH CHIẾN”

Phạm Xuân Cần

Cuối tuần vừa rồi có một người đàn ông lạ gọi điện cho tôi. Ông báo tin ông đã có đất và cám ơn tôi vì chín mười năm trước đã ủng hộ ông trong việc đòi lại đất. Khi ông xưng tên tôi nhớ ngay ra ông và câu chuyện của ông, dù chưa một lần gặp mặt.

Đó là ông Nguyễn Đức Tam, người khá “nổi tiếng” ở Thành phố Vinh vì hai mươi năm đi kiện, để đòi lại mảnh đất của chính mình. Câu chuyện của ông vốn thật đơn giản: ông được xã Hưng Lộc bán cho một mảnh đất từ năm 1989, sau đó được UBND thành phố cấp phép xây nhà. Đến năm 1992 khi xuống làm nhà thì ôi thôi, mảnh đất đã được xã xén một phần cho người khác. Kiện tám chín năm không được, cực chẳng đã ông phải nhờ “cò” chạy tiền mới được cấp lại đất. Nhưng, người ta lại cấp cho ông một mảnh đất đã có...bìa đỏ của một người khác. Thế là, lại...kiện. Lại ròng rã chín mười năm sau, qua mấy đời chủ tịch xã, chủ tịch thành phố, chủ tịch tỉnh hôm nay ông mới được cấp đất với bìa đỏ “chính chủ” hẳn hoi! Nghe ông báo tin vui, tôi cười, đùa ông: “Thế là thời gian anh đi kiện dài hơn cả hai cuộc trường kỳ kháng chiến còn gì”. Qua điện thoại tôi nghe tiếng cười của ông sao mà đượm vị chua cay...

Chua cay là đúng thôi, hai mươi năm ấy ông đã dấn thân vào một cuộc đấu không cân sức, giữa một bên là ông, một công nhân mất việc, với một bên là bộ máy công quyền mà mức độ quan liêu gần như đã hoàn thiện đến từng xăng ti mét! Chắc không phải người ta kém đến mức không biết ông Tam đúng, chính quyền sai. Nhưng cái chính là không ai muốn chịu trách nhiệm về cái sai của chính quyền. Vậy là từ xã đến thành phố người ta tìm cách chứng minh ông Tam sai. Và, trong cuộc tìm kiếm bất tận đó người ta đã “sáng chế” ra những lý do để buộc lỗi cho ông Tam mà đến những nhà văn giàu trí tưởng tượng và hư cấu nhất cũng phải chào thua. Bên cạnh sự bất lực của ông Tam trước bộ máy quan liêu, còn có một sự bất lực khác không kém phần chua chát. Đó là sự bất lực của chính những cán bộ, kể cả lãnh đạo biết đâu là lẽ phải, dám đứng về phía những người dân bé mọn để bênh vực họ. Nhưng với bộ máy ấy, họ cũng đành bất lực, nếu không nói là phải trả giá!

May sao (Một lần nữa công lý lại phải cậy nhờ đến cơ may!), bên ông Tam còn có báo chí. Ngoài sự tiên phong của báo Lao động Nghệ An còn có sự vào cuộc của hàng chục tờ báo khác. Câu chuyện của ông Tam thậm chí còn được cả Đài Truyền hình Việt Nam đưa vào chương trình Tiêu điểm của VTV1 cách đây bảy tám năm. Kêu mãi cũng thấu trời, cuối cùng công lý cũng đã được thực thi, ông Tam đã đòi lại được những gì mà lẽ ra ông đã có từ hơn hai mươi năm trước.

Biết bao nhiêu công sức, tiền bạc, tâm, trí và cả một thời tuổi trẻ đã bỏ ra cho cuộc đấu vì công lý. Người xưa nói “được vạ má sưng” kể cũng không ngoa.

Thế nhưng, dù sao ông Nguyễn Đức Tam vẫn đang là người may mắn. Vì, đã và đang có hàng vạn, hàng chục vạn gia đình như ông Tam vẫn âm thầm bền bỉ hàng năm, hàng chục năm trời đội đơn đi kiện. Nhiều người đang sẵn sàng chờ “má sưng” miễn là được kiện, được hưởng cái quyền lợi hiển nhiên là của họ. Thế mà chưa. Thế mà không. Bao nhiêu người đã chết mà vẫn chưa một lần “được vạ”. Tất cả dường như bất lực trước một vách đá lừng lững quan liêu và vô cảm.

May mắn là ông Tam đã đòi lại được đất. Nhưng, những “công bộc” làm sai, đẩy người dân vào bước đường cơ cực thì vẫn chưa được điểm danh điểm diện, vẫn khuất lấp đâu đó trong cái “bộ phận không nhỏ” trứ danh! Đó là một sự cam kết chắc chắn rằng: đội quân khiếu kiện vẫn sẽ không ngừng “tăng trưởng”.

Đất nước hòa bình đã gần bốn mươi năm, cớ chi những người dân bé mọn vẫn cứ phải ngày đêm “trường kỳ kháng chiến”?

(Bài đăng báo Lao động Nghệ An)